„4. Promienie jonizujące a nowotwory
Wiele aspektów biologicznej kontroli mitozy, kinetyki komórek i ich różnicowania w normalne tkanki nie jest znanych, a co dopiero mówić o kancerogenezie. Ale właśnie na podstawie obserwacji procesów nieprawidłowych można rozszerzyć także naszą wiedzę o fizjologii komórki.
Promieniowanie jonizujące jest pełnym kancerogenem jako zdolne tak do inicjacji (czynnik przemiany), jak i do promocji (czynnik sprzyjający) nowotworu; może ono też zniszczyć komórki lub je poważnie uszkodzić. Nie wszystkie zmiany prowadzą do powstania raka, gdyż zależy to od otoczenia komórek i od reakcji na te zmiany całego organizmu. Promieniowanie jonizujące może wpływać ponadto na promocję i progresję (wzrost) nowotworu, powstałego spontanicznie lub w wyniku biologicznego działania środków chemicznych czy fizycznych.
Promieniowanie rentgenowskie, promieniowanie gamma, elektrony, neutrony o różnej energii i pierwiastki promieniotwórcze mogą oddziaływać na organizm przez bezpośredni kontakt z powierzchnią ciała, drogą pokarmową i poprzez skażone powietrze, którym organizm oddycha. W związku ze skażeniem po wybuchu bomb atomowych wiele badań przepro radzono z ludźmi, początkowo zbyt pochopnie upraszczając mechanizm popromiennej kancerogenezy. Zapomniano o wpływie tego czynnika na procesy starzenia i uszkodzenia pozanowotworowe, szczególnie szpiku kostnego, a prowadzące do śmierci w kilkadziesiąt dni po przyjęciu w krótkim czasie dużych dawek.“(6)